Geri git   Favori Forum - Kapsamlı Bilgi Platformu » TARİH & YAŞAM » Tarih » Genel Türk Tarihi


Seçenekler
Halk takvimi ve Meteoroloji...
Alt 26-01-2010, 01:52 PM   #1 (permalink)
Standart Halk takvimi ve Meteoroloji...

Halk takvimini herhangi bir yöre insanının temelde kültürel miras olarak edindiği doğal olgularlaekonomik bağın anımsama ve anımsatma görevini üstlenmiş olan zaman-hayat ikilisinin bir dizgesi olarak tanımlayabiliriz.



Halk takvimi dediğimiz yerel takvim bilinenkimi doğal olaylara iyi ya da kötü özellikler yükler.



Yaygın bir inanca göre uzun süreli deneyim ve bilgi birikiminin ürünü olan halk takvimlerine uymamakonun gösterdiği doğrultuda hareket etmemek bireyin büyük zararlara uğramasına neden olur.



Çünkü halk takvimleri oluştukları doğal ve kültürel ortamın ürünüdürler.Yerel takvimlerdeki zamanı noktalama ya da bölümlemeler kimi kurumları olarak sayabiliriz.



Toplumsal yapıyı belirleyen ekonomik uğraş bunlarla ilgili olgular ve inanç sistemi halk takvimlerinin iskeletini kurarlar.



Temelde halk takvimlerinin oluşumunda toplumun ekonomik yapısı ve ekonomiyi belirleyen uğraş biçimi etkili görünmektedir.Bugün çoğunluğu Müslüman olan ülkemizde iki takvim kullanılır:



1)Bir yılı ayın 29-30 günlük dönem içindeki değişmelere göre 12 bölüme ayıran yani 354 / 355 gün sayan ay takvimi ya da kameri takvim



2)Dünyanın güneş etrafında 365 / 366 günlük hareketi esasına dayanan batı ülkelerinin de kullandığı güneş takvimi ya da şemsi takvim.



Halkın gelenekleriyle ilgili belli günler için bu iki takvimden de yararlanılır.Dini bayramlar için ay takvimibaşka türden tören ve işler için güneş takvimi kullanılır.Ayların da resmi adlarının yanında daha farklı adlandırıldığı olmaktadır.



Bazı yerlerde Şubat Ayı diğer aylardan kısalığı bakımından “Gücük (küçük)” olarak adlandırılmaktadır.Tarımkiraz ayı- kirazların yetiştiği ay gibi...



Halk takvimlerinin büyük çoğunluğunda yıl Kasım Ayı’nın başında başlar ve Hıdrelleze kadar yani Mayıs Ayı’na kadar sürer;bu süre kış mevsimidir.



Hıdrellez ise 6 Mayıs’ta başlar Hamsin adlı üç ana bölüme ayrılır.Tamamı 180 gün olarak kabul edilen kış devresinin ilk 135 günü yani Kasım-Zemheri-Hamsin aylarına “sayılı” ya da “hesaplı” adları verilmektedir.



Bu devre kışın en şiddetli olduğu süredir ve insanlar tarafından uygun tedbirler almak üzere hesaplanır.Kışı tamamlayan 45 günlük bir devre daha vardır ki 6 Mayıs’a kadar geçen süredir.



Anadolu’da bu süreye “dokuzun dokuzu” “oğlak kışı” gibi isimler verilir.Tarım ve hayvancılıkla uğraşan kesim için bu takvim yaşamsan önem taşır. Hayvan ve bitkileri sert soğuklardan korumak için “sayılı”yı bilmek zorunludur.



GÜN HAFTA ve AYLARIN ADLANDIRILIŞI:



Bugün çoğunluğu müslüman olan ülkemizde iki takvim kullanılır:



1)Bir yılı ayın 29 / 30 günlük dönem içindeki değişmelerine göre 12'ye bölen yani 354 / 355 gün sayan ay takvimi (kameri takvim)



2)Dünyanın güneş etrafında 365 / 366 günlük hareketi esasına dayanan batı ülkeleriyle ortak olarak kullanılan güneş takvimi (şemsi takvim)



Halkın gelenekleriyle ilgili sayılı günler için bu iki takvimden de yararlanılır; dini bayramlar için ay takviminden başka türden tören ve işler için mevsimleri gösteren güneş takviminden.



Halk gelenekleriyle geçmişte belli bir olayın zamanını göstermek için halk dilinde örneklerine sık sık rastlanan yöntem toplumun yaşamında iz bırakmış önemli bir olayın bellek - taşı olarak alınmasıdır:Seferberlik (1914 - 1918 savaşı) Erzincan Depremi (1939) gibi.



Gece ve gündüzakşam güneşin batmasından başlar:Örneğin;Perşembe günü güneş battıktan sonrası ertesi gün güneş batmasına kadar Cuma sayılır.



Haftanın günleri herkesçe "resmi" adları ile bilinmekle birlikteÇarşamba günü ışıklı olarak adlandırılmaktadır.Günlerin bu şekilde değişik isimler alması bölgede ticaret merkezi olarak Pazar kurulan yerlere göre olmaktadır.



Yaşamlarını çiftçilik ve hayvancılık ile sürdüren toplulukların takvimleri mevsimlerin ve her mevsimin içindeki bölümlenmelerin yıl içinde türlü etkenlerden gelme çeşitlenmeler görülür.Örneğin Denizli'nin Çal İlçesi'nde her mevsim iki aydan oluşmak koşuluyla yıl sekiz aya bölünmektedir.



Bahar:Mart (22 Mart - 5 Mayıs)



Hıdırellez5 Mayıs - 21 Haziran)



Yaz:Gündönümü (22 Haziran - 13 Ağustos) / Ağustos (14 Ağustos - 21 Eylül)



Güz:Güz (22 Eylül - 5 Kasım) / Kasım (6 Kasım - 21 Aralık)



Kış:Zemheri (22 Aralık - 31 Ocak) / Karakış (1 Şubat - 21 Mart)



Giresun'da ayların daha farklı adlandırıldığını görüyoruz:Zemheri (Ocak) Karakış (Aralık).



Halk takvimlerinin çoğunda kış aylarından biriniya da birinin bir bölümünü gösteren Karakış deyimindeki kara sıfatı olumsuzluk anlamı yüklenmiştir. Bu dönem köylünün iş göremediği ve en çok sıkıntılı günlerini anlatan dönemdir.Avara olarak anlatılan dönem ekim işlerinin bitip çiftçinin boş kaldığı zamandır.



Birçok yöre takviminde şubat öteki aylara oranla kısalığı bakımından Gücük olarak adlandırılmıştır. Ekim Orakayı Kiraz ayı gibi.



Anadolu takvimlerinde koç katımını gösteren dönemlerden başka döl dökümü kuzu ayı (Kars'ta Mart için) döl başı deyimleriyle de belirli mevsim bölünmeleri gösterilmiştir. Bu dönemlerin resmi takvimde aynı aylara veya dönemlere rastlaması düşünülemez.



Yılın mevsimlere bölünmesindeki en yaygın kural: yılı kasım ve hıdırellez olarak ikiye bölmektedir.KasımHıdırellez ise 6 Mayıs'ta başlayıp Kasım'a kadar sürer.



Anadolu'nun doğu bölgeleriyle ilkbaharın başlangıcı olarak bir çok kültürde yılbaşı sayılmıştır.



Doğu Anadolu geleneklerinde nevruzu Cuma gününü Hz. Ali'nin doğum günü olarak kabul ederler.



Anadolu'nun birçok yerinde kıştan yaza doğru gelinirken birer ay aralıkla dokuzaMartın sonu ile Nisanın ilk haftası bire ile Nisanın sonu ile Mayısın ilk haftalarını gösterir.



Bu deyimlerdeki dokuzaMayıs (Hıdırellez) ayından itibaren görünmez olur.



Gün Adlarına örnek (Uşak - Dişkaya Köyü):



Pazar:Girey



Pazartesi:Gula Bazarı



Salı:Gula Bazar Ertesi



Çarşamba:Eşme Bazarı



Perşembe:Cumaşamı.



Cuma:Cuma



Cumartesi:Cumartesi



Teknolojik açıdan yetersizliğin olduğu toplumlarda yüzyıllara dayalı yerel deneyim görgü tahminlerle atmosfer olaylarına ilişkin bilgiler oldukça yüksek doğruluk oranlarına ulaşmıştır.



Yaşamın tamamen doğal etkenlere bağlı olduğu geleneksel toplumlarda hava tahminleriyle ilgili bilgiler kültürel bütün içerisinde önemli bir yere sahiptir. Balığa çıkmadan önce işin gereği gibi yapılabilmesi için ilk şart olmaktadır.



Tarım toplumunda ayın durumuyla ilgili bilgiler de son derece önem kazanmaktadır. Örneğin ay hilal biçimindeyse ve açık kısmı yukarı doğru bakıyorsa bu durum kısa süre içinde yağmur yağacağı şeklinde yorumlanır.



Tarlaya tohum ekme zamanı da ayın durumuna bağlı olarak belirlenir. Ayın yeni doğmuş ilk haline “ayın aydını” bir süre beklenir.



Kırsal kesim insanı için yaşamsal bir önem taşıyan hava tahmininde insanlar kavak ağaçlarının yapraklarını tepeden dökmeye başlaması kışın sert geçeceği anlamına gelir.



Aynı şekilde çam kozalakları fazla olursa kış zor ve uzun geçecek demektir. Hayvanların davranışları da havanın nasıl olacağı konusunda ip uçları vermektedir. Örneğin koyunlar yüzünü kıbleye karşı dönerek yatarsa bu kısa süre içinde yağmurun yağacağı anlamına gelir.



Mevsimi geldiği halde yağmayan yağmurlar hayatı olumsuz yönde etkilediği için insanların bunun için bir şeyler yapması gerektiği düşüncesine yol açmıştır. Yağmur yağdırmaya yönelik törenler halk kültürü zenginliklerimiz arasında yer almaktadır. Yağmur yağdırma törenleri iki yönüyle kendini göstermektedir:



a)Büyüklerin katıldığı “yağmur duaları” ve bununla ilgili işlemler



b)Çocukların katılımıyla yapılan oyunumsu törenler.



Büyüklerin katıldığı yağmur duaları orada bulunan kişiler de bu dualara katıldıktan sonra kurban kesilerek yemekler yenir.Belli sayıda taş toplanarak üzerlerine dua okunur ve bu taşlar bir suyun içine atılır. Yeterince yağmur yağdığına inanıldıktan sonra bu taşlar sudan çıkarılır.



Küçüklerin katıldığı yağmur dualarında ise genellikle çocuklar toplanarak bütün evleri dolaşırlar; evde bulunan kişilerden yağ şeker v.s. toplayarak bunlardan yemek yaparlar.Bu arada kendi aralarında birtakım eğlenceler ve oyunlar düzenlerler.



Geleneksel toplumlarda kimi kutsama tören vb. uygulamaların doğal olaylara başat olabilmek amacıyla yapıldığı gözlenmiştir.



Bu türden toplumlar kendi yaşantılarında etkisini belirgin bir biçimde gördükleri doğal olayları etkinin türü ile de adlandırılmışlardır. Bunun en güzel örneğini kimi rüzgar adları verir."Çanak gurudan" "Moza gıran" gibi...



Değişik yörelerden değişik zaman dilimlerinde görünüp izlenebilen Güneş hareketleri ile bir şaşmazlığın-periyodikliğin sembolü olmuşlardır.



İşte bu nedenledir ki onlarda hayata etkin gizler aramıştır.



Ülker adı verilen yıldız bunun en güzel örneğidir.Bazı yörelerde özellikle yaz aylarında ülker adı verilen yıldızın etkisiyle bitkilerin ve hayvanların zarar göreceğine inanılır. Bu etkiden korunmak için çeşitli tedbirler alınır.



Halk meteorolojisi alanında halkın bilgi ve tecrübesine örnek oluşturan başka bir olayda eyyam-ı bahur günleridir.Eyyam-ı bahur halk arasında ağustosun ilk haftası olarak kabul edilen yılın en sıcak günlerinin adıdır.



Halkımız güneş ışınlarının en etkin olduğu kabul edilen bu günlerde birtakım inançlara bağlı olarak bazı uygulamaların yapılması gerektiğine inanır.Bu inanç ve uygulamalar özellikle bitkiler üzerinde yoğunlaşır.

Alıntı ile Cevapla Hızlı Cevap

Benzer Konular
Çin Halk Cumhuriyeti (China) ve Çin Halk Cumhuriyeti Tarihi
http://img160.imageshack.us/img160/5066/guoqi1d80883bq9.jpg Amblem
Meteoroloji
Meteoroloji Temel Britannica Meteorolojinin temel ko­nusuhttp://www.favorifrm.net/images/smilies/virgs.gif atmosfer olaylarının...
Meteoroloji Gifleri
http://www.fantasygif.it/Metereologia/pluie_3.gif ...
Eski insanların meteoroloji bilgileri
Hayvanların verdiği haberler Yaklaşık 400-500 yıl öncesine ait eski el yazmalarından elde edilen bilgilere göre hayvanlar ve tabiatın...
Meteoroloji sele karşı uyardı
İstanbul Meteoroloji Bölge Müdürü Mustafa Yıldırım, yarın ve pazar günü beklenen etkili yağışların, İstanbul'un Anadolu yakası ile Bursa, Kocaeli,...

Hızlı Cevap
Mesajınız:
Seçenekler

Seçenekler
Stil

WEZ Format +2. Şuan Saat: 08:33 AM.
Yasal Uyarı Favori Forum
Favori Forum'da Mp3, Hack, Adult, Warez, Crack, Serial, Full Film, Full Oyun Vs. İllegal İçerikli Paylaşım Kesinlikle Yasaktır.
Logomuzda Kullanılan Maskot Favorifrm.Net 'e Aittir ve TPE Tarafından Tescillidir. İzinsiz Kullanılamaz.

Sitemiz Forum sitesi olduğu için sitemize kayıtlı üyelerimiz yazı, resim ve diğer materyalleri kontrol edilmeksizin sitemize ekleyebilmektedir. 5651 Sayılı Kanun’un 8. Maddesine ve T.C.K’nın 125. Maddesine göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. 5651 sayılı yasaya göre sitemiz mesajları kontrolle yükümlü olmayıp, hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda ilgili yazı ve materyalleri 48 Saat içerisinde sitemizden kaldırmaktadır.
Bildirimlerinizi mail adresine yollayabilir veya Buradaki Formu Doldurarak bize iletebilirsiniz.
Kuruluş : 13/ARALIK/2006
2006 - 2014 Favorifrm.Net Her Hakkı Saklıdır.
Powered by vBulletin® Version 3.8.4 Copyright ©2000-2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO